چرا فن‌های سرور HP با سرعت بالا (صدای زیاد) می‌چرخند؟

اگر صاحب یک سرور استوک HP هستید و ناگهان متوجه شده‌اید که فن‌ها با دور بسیار بالا می‌چرخند و صدای زیادی تولید می‌کنند، این موضوع فقط یک آزار صوتی ساده نیست؛ بلکه می‌تواند نشانه‌ای از تنظیمات اشتباه، قطعات ناسازگار، دمای محیط، یا ایراد در مدیریت حرارتی سرور باشد. این مشکل به‌خصوص در مدل‌های پرفروش سرور استوک HP DL380 G9، DL380 Gen10، DL360 G9 و DL360 Gen10 بیشتر دیده می‌شود؛ مخصوصاً زمانی که سرور بعد از خرید، ارتقا، افزودن هارد، نصب کارت شبکه یا تغییر پاور دچار رفتار غیرعادی در فن‌ها می‌شود.

در بسیاری از موارد، کاربران تصور می‌کنند بالا رفتن دور فن به معنی خرابی فن یا ضعف کیفیت سرور استوک است؛ در حالی که در سرورهای HPE ProLiant، کنترل فن‌ها کاملاً هوشمند است و از فناوری‌ای به نام Sea of Sensors استفاده می‌شود. این فناوری با بررسی لحظه‌ای دمای CPU، رم، RAID Controller، کارت شبکه، پاور، شاسی و حتی جریان هوای داخلی، سرعت فن‌ها را تنظیم می‌کند. بنابراین اگر فن‌ها با صدای زیاد کار می‌کنند، در واقع سرور دارد به یک شرایط مشخص واکنش نشان می‌دهد.

در این مقاله به‌صورت کامل بررسی می‌کنیم که چرا فن سرور HP صدای زیاد می‌دهد، Sea of Sensors چیست، چگونه در سرور استوک HP تنظیمات حرارتی را بررسی کنیم و چه اقداماتی باعث می‌شود صدای فن کاهش پیدا کند، بدون اینکه به سلامت سخت‌افزار آسیب برسد.

Sea of Sensors یکی از فناوری‌های مهم HPE در مدیریت حرارت و مصرف انرژی است. برخلاف کامپیوترهای معمولی که کنترل فن بیشتر بر اساس دمای CPU انجام می‌شود، در سرورهای استوک HP تعداد زیادی سنسور حرارتی در نقاط مختلف مادربرد و شاسی نصب شده است. این سنسورها دائماً شرایط دمایی سرور را بررسی می‌کنند و کوچک‌ترین تغییر را به سیستم مدیریت حرارت گزارش می‌دهند.

به همین دلیل ممکن است دمای CPU کاملاً نرمال باشد اما یک کارت شبکه 10Gb یا یک RAID Controller داغ شده باشد و باعث شود فن‌های سرور با دور بالا کار کنند. این موضوع دقیقاً همان چیزی است که بسیاری از خریداران سرور استوک HP را بعد از نصب قطعات جدید غافلگیر می‌کند.

چرا فن‌های سرور استوک HP با سرعت بالا می‌چرخند؟

در ادامه مهم‌ترین دلایل بالا رفتن دور فن در سرور استوک HP را بررسی می‌کنیم.

1. بالا بودن دمای محیط یا رک

یکی از رایج‌ترین دلایل صدای زیاد فن، بالا بودن دمای محیط اتاق سرور یا رک است. سرورهای HPE برای کار مداوم و پایدار طراحی شده‌اند، اما اگر هوای ورودی گرم باشد، سیستم خنک‌کننده مجبور می‌شود فن‌ها را سریع‌تر بچرخاند.

دمای مناسب برای اکثر سرورهای HP معمولاً حدود: 18 تا 28 درجه سانتی گراد است ، هرچند در دیتاسنترهای استاندارد این عدد با شرایط دقیق‌تری کنترل می‌شود.

2. نبودن Air Baffle در سرور استوک HP

یکی از مهم‌ترین دلایلی که در سرورهای استوک HP باعث بالا رفتن صدای فن می‌شود، نصب نبودن Air Baffle است. این قطعه پلاستیکی وظیفه هدایت درست جریان هوا روی CPU، رم و بخش‌های حساس مادربرد را بر عهده دارد.

بسیاری از سرورهای استوک هنگام فروش یا سرویس، ممکن است بدون این قطعه تحویل داده شوند یا کاربر بعد از باز کردن دستگاه آن را درست سر جای خود قرار ندهد. در چنین شرایطی سیستم تشخیص می‌دهد که گردش هوا بهینه نیست و برای جبران، دور فن‌ها را بالا می‌برد.

3. استفاده از قطعات غیر اصلی یا ناسازگار

در بازار سرور استوک، بسیاری از کاربران برای کاهش هزینه از هارد، SSD، کارت شبکه یا RAM غیر اصلی استفاده می‌کنند. این موضوع گاهی باعث می‌شود سیستم مدیریت حرارتی HPE نتواند پروفایل دمایی قطعه را به‌درستی تشخیص دهد و فن‌ها را روی دور بالاتر قرار دهد.

چرا این اتفاق می‌افتد؟

چون سرور HP برای کار با قطعاتی طراحی شده که رفتار حرارتی آن‌ها در Firmware شناخته شده باشد. وقتی قطعه ناشناخته نصب شود، سرور برای جلوگیری از ریسک، سیاست خنک‌کاری محافظه‌کارانه‌تری انتخاب می‌کند.

4. قدیمی بودن Firmware سرور

گاهی بالا رفتن دور فن نه به دلیل خرابی سخت‌افزار، بلکه به دلیل قدیمی بودن Firmware است. این موضوع به‌ویژه در سرورهای استوک HP بسیار شایع است، چون بسیاری از دستگاه‌ها بعد از ورود به بازار دست دوم، مدت‌ها بدون آپدیت باقی می‌مانند.

در برخی موارد، HPE با ارائه آپدیت Firmware رفتار فن، دقت سنسورها و مدیریت حرارتی را بهبود داده است. بنابراین اگر سرور استوک شما بعد از نصب یا بوت شدن صدای غیرعادی دارد، بررسی نسخه Firmware یک اقدام ضروری است.

5. تنظیمات نامناسب Power Profile و Thermal Profile

یکی دیگر از دلایل رایج صدای زیاد فن در سرور استوک HP، فعال بودن پروفایل‌هایی است که بر عملکرد حداکثری تمرکز دارند، نه سکوت یا بهینه‌سازی مصرف انرژی.

تنظیمات رایج:

• Maximum Performance Mode
• Maximum Cooling
• Increased Cooling

اگر سرور روی این حالت‌ها تنظیم شده باشد، فن‌ها برای حفظ پایداری در سطح بالا کار می‌کنند. در محیط‌های اداری یا شبکه‌های کوچک، این تنظیمات معمولاً ضروری نیستند و می‌توان از گزینه‌های متعادل‌تر استفاده کرد.

6. خرابی سنسور حرارتی یا هشدارهای سیستم

اگر یکی از سنسورها اطلاعات غیرعادی ثبت کند، سرور برای پیشگیری از داغ شدن قطعات، فن‌ها را با سرعت بالا فعال می‌کند. حتی اگر دمای واقعی بالا نباشد، خطای سنسور می‌تواند همین رفتار را ایجاد کند.

در چنین شرایطی باید حتماً لاگ‌های سیستم بررسی شود، چون مشکل ممکن است از خود سنسور، برد، یا Firmware باشد.

7. بار کاری بالا یا پردازش سنگین

گاهی فن‌ها کاملاً طبیعی رفتار می‌کنند و دلیل اصلی فقط فشار کاری زیاد است. اگر روی سرور استوک HP شما عملیات زیر در حال انجام باشد، بالا رفتن سرعت فن عادی است:

در این شرایط، هدف اصلی فن‌ها محافظت از CPU، رم و کنترلرهاست و کاهش مصنوعی دور فن اصلاً توصیه نمی‌شود.

8. خرابی فن یا نصب ناقص ماژول‌ها

در برخی موارد، یک فن معیوب یا نصب ناقص یکی از ماژول‌ها باعث می‌شود بقیه فن‌ها برای جبران، سریع‌تر کار کنند.

این مورد در سرورهای استوک که قبلاً باز و بسته شده‌اند، بیشتر دیده می‌شود.

آموزش بررسی Sea of Sensors در iLO و BIOS

برای اینکه بفهمید دقیقاً چرا فن‌های سرور استوک HP با دور بالا کار می‌کنند، باید از روی حدس جلو نروید. بهترین کار، بررسی اطلاعات حرارتی در iLO و تنظیمات BIOS است.

بررسی در iLO

پس از ورود به پنل iLO، مسیرهای زیر را بررسی کنید:

• Information > System Information > Temperatures
• Power & Thermal
• Thermal
• Health Summary
• Integrated Management Log (IML)

در این بخش‌ها می‌توانید ببینید:

• دمای ورودی هوا چقدر است
• کدام قطعه بیشترین گرما را دارد
• سرعت هر فن چقدر است
• آیا خطای سنسور یا هشدار حرارتی وجود دارد یا نه

پیشنهاد حرفه‌ای:

اگر قصد خرید سرور استوک HP دارید، حتماً قبل از نهایی کردن خرید، همین بخش‌ها را بررسی کنید. سروری که از نظر حرارتی رفتار غیرعادی دارد، ممکن است در آینده برایتان هزینه‌ساز شود.

بررسی در BIOS / UEFI

در زمان بوت، وارد System Utilities شوید و مسیرهای مرتبط با پاور و حرارت را بررسی کنید. بسته به نسل سرور، این بخش‌ها معمولاً شامل موارد زیر هستند:

• BIOS/Platform Configuration (RBSU)
• Power Management
• Thermal Configuration
• System Configuration

در این بخش‌ها می‌توانید تنظیمات مربوط به حالت خنک‌کاری و مدیریت مصرف را مشاهده و اصلاح کنید.

بهترین تنظیمات برای کاهش صدای فن در سرور استوک HP

اگر هدف شما این است که سرور استوک HP با صدای منطقی‌تر و بدون آسیب به سخت‌افزار کار کند، این تنظیمات و اقدامات بیشترین تأثیر را دارند.

1. تنظیم روی Optimal Cooling

اگر گزینه Maximum Cooling فعال است، آن را در صورت نبودن بار کاری خاص به Optimal Cooling تغییر دهید. این تنظیم معمولاً بهترین تعادل را بین دما، صدا و عملکرد ایجاد می‌کند.

2. تغییر Power Mode به Dynamic Power Savings

این گزینه کمک می‌کند پردازنده‌ها و سیستم پاور رفتار متعادل‌تری داشته باشند و در بسیاری از سناریوها باعث کاهش فشار حرارتی و صدای فن می‌شود.

3. استفاده از قطعات اصلی HPE

اگر بعد از نصب هارد یا کارت شبکه جدید صدای فن بیشتر شده، به احتمال زیاد قطعه جدید عامل اصلی است. در سرور استوک HP استفاده از قطعات سازگار، به‌خصوص برای RAID، هارد و NIC، بسیار مهم است.

4. نصب درست Air Baffle و بررسی مسیر هوا

این کار ساده، یکی از مؤثرترین اقدام‌ها برای کاهش صدای فن است. بسیاری از کاربران این مورد را دست‌کم می‌گیرند، در حالی که نبودن همین قطعه باعث می‌شود تمام سیستم خنک‌کاری دچار اختلال شود.

5. آپدیت کامل Firmware

اگر سرور استوک شما به‌تازگی خریداری شده، یکی از اولین کارها باید بررسی و در صورت نیاز آپدیت Firmware باشد. این اقدام نه‌فقط برای صدا، بلکه برای پایداری کلی سرور هم ضروری است.

آیا می‌توان فن سرور HP را دستی کم کرد؟

در بیشتر مدل‌های HPE ProLiant، کنترل مستقیم دستی سرعت فن مثل کامپیوترهای معمولی وجود ندارد. یعنی شما نمی‌توانید به‌صورت ایمن و رسمی تعیین کنید فن همیشه روی 20 یا 30 درصد کار کند. دلیلش هم واضح است: سرور باید بتواند بر اساس اطلاعات واقعی سنسورها تصمیم بگیرد.

بنابراین راه‌حل اصولی این نیست که فن را به زور آرام کنید؛ بلکه باید علت بالا رفتن دور فن را پیدا و برطرف کنید.

اشتباهات رایج کاربران در مواجهه با صدای زیاد فن

در بازار سرور استوک بعضی اقدامات اشتباه خیلی رایج هستند:

• قطع کردن یکی از فن‌ها
• استفاده از مقاومت یا تغییر برق فن
• بی‌توجهی به هشدارهای iLO
• برداشتن Air Baffle
• استفاده از قطعات ارزان و ناسازگار
• نادیده گرفتن آپدیت Firmware

این کارها می‌توانند باعث:

• داغ شدن CPU
• آسیب به رم
• ناپایداری RAID
• خاموشی ناگهانی
• افت عمر مفید سرور

شوند.

جمع‌بندی: دلیل صدای زیاد فن در سرور استوک HP چیست؟

اگر فن‌های سرور استوک HP شما با سرعت بالا کار می‌کنند، معمولاً مشکل از یکی از این موارد است:

• دمای بالای محیط
• نبودن Air Baffle
• قطعات غیراصلی یا ناسازگار
• Firmware قدیمی
• تنظیم اشتباه Power یا Thermal Profile
• هشدار سنسورهای Sea of Sensors
• بار کاری بالا
• خرابی فن یا سنسور

فناوری Sea of Sensors در سرورهای HPE طراحی شده تا از سخت‌افزار شما محافظت کند. بنابراین هر زمان با صدای زیاد فن روبه‌رو شدید، به‌جای دستکاری غیراصولی، باید از طریق iLO، BIOS، لاگ‌های سیستم و بررسی قطعات داخلی علت اصلی را پیدا کنید.

اگر به‌دنبال خرید سرور استوک HP هستید، این موضوع یکی از مهم‌ترین نکاتی است که باید قبل از خرید بررسی شود؛ چون رفتار فن می‌تواند اطلاعات زیادی درباره سلامت واقعی سیستم، سازگاری قطعات و کیفیت مونتاژ به شما بدهد.

راهنمای گام‌به‌گام رفع صدای فن در DL380 Gen9 و DL380 Gen10

از آنجایی که نسل ۹ و نسل ۱۰ سرورهای HPE از نظر سفت‌افزار (Firmware) و نسخه iLO با یکدیگر تفاوت دارند، مراحل مانیتورینگ و تنظیمات کاهش دور فن را برای هر نسل به صورت تفکیک‌شده و با آدرس دقیق منوها بررسی می‌کنیم.

۱. تنظیمات BIOS / UEFI (RBSU) در نسل ۹ و ۱۰

برای دسترسی به تنظیمات پایه حرارتی و مدیریت توان، هنگام بوت شدن سرور کلید F9 را فشار دهید تا وارد محیط System Utilities شوید. سپس مراحل زیر را دنبال کنید:

الف) تنظیم سیاست خنک‌کاری (Thermal Configuration)

این گزینه مشخص می‌کند که سیستم خنک‌کاری با چه حساسیتی به تغییرات دما پاسخ دهد.

1. وارد مسیر زیر شوید:System Utilities > System Configuration > BIOS/Platform Configuration (RBSU) > Advanced Options > Fan and Thermal Options > Thermal Configuration
2. در این بخش با گزینه‌های زیر روبرو می‌شوید:
   • Optimal Cooling (پیشنهاد ما): فن‌ها را بر اساس کمترین صدای ممکن و بهینه‌ترین حالت خنک‌کاری تنظیم می‌کند. این گزینه را فعال کنید.
   • Increased Cooling: دور پایه فن‌ها را بالاتر می‌برد (برای محیط‌های گرم‌تر).
   • Maximum Cooling: فن‌ها را با حداکثر سرعت ($100\%$) به کار می‌اندازد. هرگز در شرایط عادی این گزینه را انتخاب نکنید، زیرا صدای بسیار شدیدی تولید می‌کند.
3. کلید F10 را برای ذخیره تغییرات فشار دهید.

ب) تنظیم پروفایل توان (Power Regulator)

گاهی اوقات تنظیم پردازنده روی حداکثر فرکانس کاری، حرارت بیهوده‌ای تولید می‌کند که فن‌ها را تحریک می‌کند.

1. وارد مسیر زیر شوید:System Utilities > System Configuration > BIOS/Platform Configuration (RBSU) > Power and Performance Options > Power Regulator
2. گزینه‌های موجود:
   • Dynamic Power Savings Mode (پیشنهاد ما): فرکانس پردازنده و ولتاژ را بر اساس بار کاری تنظیم می‌کند. این کار به طرز چشمگیری دمای سرور در حالت Idle (بیکار) و در نتیجه صدای فن را کاهش می‌دهد.
   • Static High Performance: پردازنده‌ها را دائماً در بالاترین فرکانس نگه می‌دارد که تولید گرما و صدای فن را بالا می‌برد.
3. تغییرات را با F10 ذخیره کرده و با ESC خارج شوید.

2. عیب‌یابی حرارتی در iLO 4 (مخصوص DL380 Gen9)

سرورهای نسل ۹ از پنل مدیریت iLO 4 استفاده می‌کنند. برای پیدا کردن سنسوری که باعث بالا رفتن دور فن شده است:

[iLO 4 Dashboard]
       │
       ├──► Information
       │         └──► System Information
       │                   ├──► Temperatures (مشاهده دمای تک‌تک سنسورها)
       │                   └──► Fans (مشاهده سرعت فن‌ها به درصد)
       │
       └──► Diagnostics
                 └──► IML (بررسی لاگ‌های خطای حرارتی)

مراحل عیب‌یابی:

1. پس از ورود به iLO 4، از منوی سمت چپ به مسیر Information > System Information بروید.
2. روی تب Temperatures کلیک کنید. در این بخش یک جدول گرافیکی (Temperature 3D Graph) یا جزییات عددی سنسورها را مشاهده می‌کنید.
3. به ستون Current (دمای فعلی) و Threshold (آستانه مجاز) دقت کنید.
4. اگر سنسوری مانند PCI 1 یا Memory دمای غیرعادی نشان می‌دهد یا رنگ آن زرد/قرمز شده است، مشکل دور فن مستقیماً به آن قطعه مربوط می‌شود.
5. تب Fans را چک کنید. سرعت طبیعی فن‌ها در شرایط نرمال باید بین $15\%$ تا $35\%$ باشد. اگر فن‌ها بالای $50\%$ کار می‌کنند، سیستم در حالت Increased Cooling قرار دارد.

 3.عیب‌یابی حرارتی در iLO 5 (مخصوص DL380 Gen10)

سرورهای نسل ۱۰ از پنل هوشمندتر iLO 5 بهره می‌برند که حساسیت بسیار بالایی نسبت به قطعات غیراورجینال دارد.

[iLO 5 Dashboard]
       │
       ├──► Information
       │         └──► System Information
       │                   ├──► Temperatures (نمودار حرارتی Sea of Sensors)
       │                   └──► Fans (وضعیت و درصد سرعت فن‌ها)
       │
       └──► Power & Thermal
                 └──► Fans (تغییر و مانیتورینگ سیاست‌های حرارتی در صورت پشتیبانی سفت‌افزار)

4. مراحل عیب‌یابی و حل مشکل قطعات Third-Party:

یکی از بزرگترین چالش‌ها در DL380 Gen10 استوک، نصب SSDهای معمولی (مانند Samsung EVO) یا کارت‌های شبکه غیراورجینال روی اسلات‌های PCIe است. iLO 5 به دلیل عدم دریافت داده‌های حرارتی از این قطعات، دور فن‌ها را به صورت خودکار روی $40\%$ یا بالاتر قفل می‌کند.

برای حل این مشکل در iLO 5:

1. به مسیر Information > System Information > Temperatures بروید.
2. بررسی کنید که آیا سنسور مربوط به اسلات‌های PCIe (مثلاً 01-Inlet Ambient یا Zone 5 / Zone 6) دمای کاذب نمایش می‌دهد یا خیر.
3. در صورت نصب کارت شبکه ۱۰ گیگابیت غیر HPE، سیستم برای خنک‌کاری اسلات مربوطه دور فن‌های ۳ و ۴ را به شدت بالا می‌برد.
4. راهکار نرم‌افزاری: در نسخه‌های جدید iLO 5 (نسخه ۲.۱۰ به بعد)، می‌توانید به مسیر Power & Thermal > Thermal رفته و گزینه PCIe Slot Cooling Output را برای اسلات‌هایی که قطعه غیراورجینال روی آن‌ها نصب است، روی حالت ملایم‌تر تنظیم کنید (در صورت پشتیبانی مدل سرور).

جدول مقایسه‌ای رفتار فن در نسل ۹ و ۱۰ سرورهای DL380

 چک‌لیست طلایی تکنسین برای بی صدا کردن سرور استوک

اگر تمام تنظیمات فوق را انجام دادید اما سرور همچنان صدای جت جنگنده می‌دهد، این ۳ مورد فنی را به صورت فیزیکی بررسی کنید:

1. نصب کامل دیواره پلاستیکی (Air Baffle): بدون این قطعه، جریان هوا به جای عبور از روی هیت‌سینک‌ها، در فضای خالی بالای مادربرد هرز می‌رود. سنسورهای دمای خروجی این موضوع را فهمیده و دور فن را بالا می‌برند.
2. چیدمان صحیح رم‌ها (Memory Population Rules): چیدمان اشتباه رم‌ها در اسلات‌ها باعث گرم شدن نامتوازن کانال‌های حافظه می‌شود. همیشه رم‌ها را بر اساس راهنمای حک شده روی درب سرور نصب کنید.
3. تست سلامت باتری کش (Smart Storage Battery): در نسل ۹ و ۱۰، خرابی باتری کش (یا عدم اتصال آن) باعث می‌شود کنترلر RAID در حالت محافظه‌کارانه کار کند و برخی سنسورهای مرتبط با کش دمای غیرواقعی گزارش کنند که در نهایت منجر به بالا رفتن دور فن می‌شود.

سوالات متداول